व्हॉट्सॲप 
ईमेल 
लिंक कॉपी करा पॉलीसल्फेट खत चाचण्यांमधील महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष
शेतातील उत्पादनक्षमता आणि पिकांच्या गुणवत्तेत वाढ करण्यासाठी खतांच्या धोरणांमध्ये पॉलीसल्फेटचा समावेश कसा उपयुक्त ठरतो, हे दाखवण्यासाठी विस्तृत क्षेत्रीय चाचण्या अत्यावश्यक आहेत
या पानावर:
भारतामध्ये अनेक शेतकऱ्यांसाठी मे-जून हा शेतातील अत्यंत व्यस्त काळ असतो. त्याच वेळी, ICL च्या भारतातील कृषीशास्त्रज्ञांसाठी हा काळ अत्यंत उत्पादक ठरतो, कारण या काळात मोठ्या प्रमाणावर शेतातील प्रयोग (field trials) सुरू असतात.
ट्रायल आकडेवारी आणि टीमची जबाबदारी
ICL च्या भारतीय कृषीशास्त्र टीमने 2021 मध्ये 100 पेक्षा अधिक शेत प्रयोग राबवले होते. हे प्रयोग 20 पेक्षा अधिक पिकांवर आणि भारतातील विविध महत्त्वाच्या भागांमध्ये करण्यात आले. भारतातील Agronomy Lead श्री. संजय बिरादार यांच्या मते, खतांवरील प्रयोग हे कृषीशास्त्र टीमच्या कामाचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. ते सांगतात की “कृषीशास्त्रज्ञ केवळ शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांची उत्तरे देत नाहीत, तर त्यांना हंगामी सल्ला देतात तसेच शेतकरी, ग्राहक आणि संशोधन केंद्रांसोबत मिळून शेतातील प्रयोगांची उभारणी आणि देखरेख करतात. हे प्रयोग उत्पादन विकास, प्रात्यक्षिक आणि प्रचारासाठी अत्यावश्यक आहेत.”
महत्त्वाचे सुरू असलेले प्रयोग: नायट्रोजन वापर कार्यक्षमता (NUE)
अनेक प्रयोग सुरू असलेल्या परिस्थितीत सर्वांचे वर्णन करणे अशक्य आहे. मात्र, श्री. संजय बिरादार यांच्या मते, काही प्रयोग विशेष उल्लेख करण्यासारखे आहेत.
भारतामध्ये Polysulphate वापरून संतुलित पिक पोषणाचा नायट्रोजन वापर कार्यक्षमतेवर होणारा परिणाम मोजणे.
भारतातील विविध ठिकाणी Polysulphate चा वापर करून संतुलित पिक पोषणाचा नायट्रोजन वापर कार्यक्षमतेवर (NUE) होणारा परिणाम तपासण्यासाठी बहु-स्थानिक प्रयोग राबवले जात आहेत. महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि तामिळनाडू या राज्यांमध्ये हे प्रयोग सरकारी आणि खासगी कृषी संस्थांच्या सहकार्याने चालू आहेत. संतुलित पोषणामुळे नायट्रोजन वापर कार्यक्षमता वाढते आणि पर्यावरणात होणारे नायट्रोजनचे नुकसान कमी होते, हे सर्वज्ञात आहे.
कर्नाटकमध्ये आणखी एक महत्त्वाचा प्रयोग सुरू आहे, ज्यामध्ये Polysulphate Standard मिसळलेले कंपोस्ट वापरले जात आहे. श्री. संजय बिरादार यांच्या मते, या उत्पादनामुळे शेतकऱ्यांना एकाच वेळी सेंद्रिय पदार्थ आणि पोटॅशियम देणे शक्य होते. पूर्वी हे दोन्ही घटक वेगवेगळ्या टप्प्यांत द्यावे लागत होते, परंतु या नव्या पद्धतीमुळे एकाच वेळी माती सुधारणा आणि पोषण देणे शक्य होते. विशेषतः कंद पिकांसाठी हा उपाय फायदेशीर ठरतो.
निकालांचे संकलन आणि निष्कर्ष
प्रत्येक प्रयोग पूर्ण झाल्यानंतर त्याचे निकाल काळजीपूर्वक संकलित केले जातात आणि ते आधीच्या शेकडो प्रयोगांच्या निकालांशी तुलना केली जाते. विविध पिके, प्रदेश आणि हवामान परिस्थितींमध्ये मिळालेल्या या परिणामांमुळे Polysulphate चा खत व्यवस्थापनात समावेश केल्यास पिकांची उत्पादकता वाढते आणि अन्नाची गुणवत्ता सुधारते, हे स्पष्टपणे दिसून येते. तसेच, विविध शेती पद्धती आणि पर्यावरणीय परिस्थितींमध्येही याचे सकारात्मक परिणाम आढळून येतात.
