फवारणीची खते

फवारणीची खते का आवश्यक आहेत?

पिकांच्या मुळांची कार्यक्षमता कमी झाल्यास किंवा मातीद्वारे पोषण योग्य प्रकारे होत नसल्यास फवारणी हा उत्तम उपाय ठरतो. माती खूप थंड किंवा खूप गरम असणे, मातीचा सामू (pH) जास्त असणे, तणांचा प्रादुर्भाव किंवा नेमाटोडचा प्रादुर्भाव अशा परिस्थितींमध्ये मुळांद्वारे अन्नद्रव्यांचे शोषण कमी होते. अशा वेळी फवारणीची खते अत्यंत प्रभावी ठरतात. तसेच अन्नद्रव्यांची कमतरता टाळण्यासाठी आणि पिकांवरील ताण कमी करण्यासाठी फवारणी खते प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणूनही उपयोगी आहेत.

ICL स्पेशालिटी फर्टिलायझर्सच्या संशोधन आणि विकास टीमने जगातील काही अत्याधुनिक आणि प्रभावी फवारणी पोषण उपाय विकसित केले आहेत. ही उपाययोजना उपचारात्मक आणि प्रतिबंधात्मक दोन्ही प्रकारांसाठी उपयुक्त आहेत.

फवारणीची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी ICL एम-७७ आणि फर्टिवाँट यांसारख्या खास पेटंटेड तंत्रज्ञानांचा वापर करते.

फोलिअर फीडिंग संदर्भातील वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: फोलिअर फीडिंगमुळे वाढ कशी सुधारते?
उत्तर: फोलिअर फीडिंग हे मातीद्वारे दिल्या जाणाऱ्या खतांना पूरक ठरते आणि अन्नद्रव्यांची कमतरता भरून काढण्यास मदत करते. फवारणीची खते पानांद्वारे मुळांच्या तुलनेत जलद शोषली जातात, त्यामुळे पिकांचे आरोग्य आणि उत्पादन सुधारते.

प्रश्न: फवारणीची खते पारंपरिक खतांचा पूर्ण पर्याय आहेत का?
उत्तर: नाही. फवारणीची खते मातीद्वारे दिल्या जाणाऱ्या खतांना पूरक असतात. पिकाच्या विशिष्ट टप्प्यांवर ते उत्पादन वाढवण्यास आणि गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करतात.

प्रश्न: फवारणीची वेळ आणि प्रमाण यांचा परिणाम कसा होतो?
उत्तर: पिकाच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर योग्य प्रमाणात अन्नद्रव्ये देणे उत्पादनासाठी महत्त्वाचे असते. फवारणीच्या खतांद्वारे प्रत्येक टप्प्यानुसार अचूक पोषण देता येते.

प्रश्न: फवारणी खतांच्या फवारणीच्या सामान्य पद्धती कोणत्या आहेत?
उत्तर:

• जमिनीवरून जास्त प्रमाणात फवारणी
• विमानाद्वारे (crop duster) कमी ते मध्यम प्रमाणात फवारणी
• ड्रोनद्वारे कमी प्रमाणात फवारणी

प्रश्न: फवारणीच्या खतांचा मुख्य उपयोग कशासाठी केला जातो?
उत्तर: अन्नद्रव्यांची गरज जलद आणि प्रभावीपणे पूर्ण करण्यासाठी. तसेच फर्टिगेशन/सिंचन शक्य नसल्यास किंवा मुळांची कार्यक्षमता कमी असल्यास (थंडी, मातीतील रोग, नेमाटोड) उपयोगी ठरते.

प्रश्न: फळे आणि भाजीपाला पिकांसाठी कोणती सूक्ष्म अन्नद्रव्ये महत्त्वाची आहेत?
उत्तर: मातीच्या प्रकार आणि तपासणीनुसार सूक्ष्म अन्नद्रव्ये निवडली जातात. प्रामुख्याने जस्त (Zn), कॉपर (Cu), लोह (Fe), मोलिब्डेनम (Mo), बोरॉन (B) आणि मँगनीज (Mg) महत्त्वाचे असतात.

प्रश्न: सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमतरता कशी ओळखावी?
उत्तर: साधारणपणे कमतरतेची लक्षणे नवीन पानांवर दिसतात. मॅग्नेशियम (Mg) ची कमतरता जुन्या पानांवर तर कॅल्शियम (Ca) ची कमतरता नवीन पानांवर आणि फळांवर दिसते. वेगवेगळ्या पिकांमध्ये लक्षणे वेगवेगळी असतात.

प्रश्न: किती वेळा फवारणी करावी लागते?
उत्तर: प्रत्येक पिकाच्या फवारणी कार्यक्रमानुसार फवारण्यांची संख्या ठरते. यासाठी आपल्या कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

प्रश्न: वेगवेगळ्या ब्रँडची फवारणी खते एकत्र मिसळू शकतो का?
उत्तर: वेगवेगळ्या ब्रँडची खते मिसळणे टाळावे. जर मिसळायचे असेल तर आधी सुसंगतता (compatibility) तपासणे आवश्यक आहे. पूर्ण शेतात फवारणी करण्यापूर्वी काही झाडांवर चाचणी करावी.

प्रश्न: फवारणीची खते कीटकनाशकांसोबत मिसळू शकतो का?
उत्तर: सामान्यतः हो, पण फवारणीपूर्वी चाचणी करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून साचणे (sedimentation) किंवा नोजल ब्लॉक होणे टाळता येईल.