कॅल्शियम आधारित खते

कॅल्शियम हे पिकांच्या वाढीच्या अनेक प्रक्रियांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे अन्नद्रव्य आहे. ते वनस्पती ऊतकांच्या निर्मितीत आणि एकूण वाढ सुधारण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. कॅल्शियम वनस्पतींच्या पेशी भिंती आणि पटलांसाठीआवश्यक असून, पेशींची रचना मजबूत ठेवण्यास आणि पेशी एकत्र बांधून ठेवण्यास मदत करते. कॅल्शियम काही महत्त्वाच्या एन्झाइम्स सक्रिय करते आणि वनस्पतींमधील विविध पेशी क्रिया नियंत्रित करण्यासाठी सिग्नल पाठवण्याचे काम करते.

कॅल्शियम खतांचे महत्त्व काय आहे?

कॅल्शियममुळे पेशी भिंती मजबूत होतात आणि पेशींची रचना स्थिर राहते. योग्य प्रमाणातील कॅल्शियममुळे झाडांची रचना मजबूत होते आणि रोग व किडींचा प्रादुर्भाव कमी होतो. कॅल्शियम मुळांच्या वाढीस प्रोत्साहन देते, ज्यामुळे मुळांची प्रणाली मजबूत होते आणि पिके मातीतील हवा, पाणी आणि अन्नद्रव्ये योग्य प्रकारे शोषू शकतात. तसेच कॅल्शियममुळे बाह्य ताणांविरुद्ध प्रतिकारशक्ती वाढते आणि चारा पिकांचे पोषणमूल्यही सुधारते.

कॅल्शियम पेशी विभाजन आणि पेशी वाढीसाठी आवश्यक असल्यामुळे बीज उगवण आणि सुरुवातीच्या वाढीच्या टप्प्यात ते अत्यंत महत्त्वाचे असते. तसेच फुलोरा आणि फळधारणेच्या टप्प्यातही कॅल्शियम महत्त्वाची भूमिका बजावते.

पिकांच्या वाढीसाठी कॅल्शियमचे महत्त्व | ICL India

कॅल्शियम कमतरतेची लक्षणे

कॅल्शियमची कमतरता असलेल्या पिकांमध्ये मुळांची वाढ नीट होत नाही आणि मुळांच्या टोकांची वाढ थांबते किंवा ती सुकतात. कॅल्शियमच्या कमतरतेमुळे सेलेरीमध्ये ब्लॅक हार्ट, कोबीमध्ये टिप बर्न आणि टोमॅटोमध्ये ब्लॉसम एंड रॉट यांसारख्या समस्या दिसून येतात.

कॅल्शियम हे अचल (न हालणारा) अन्नद्रव्य असल्यामुळे त्याची कमतरता सर्वप्रथम नवीन (वरच्या) पानांवर दिसते. नवीन पानांचे टोक सुकते, पाने वाकडी होतात आणि पानांची वाढ विकृत होते.

पिकांमध्ये कॅल्शियम कमतरतेची लक्षणे | ICL India

भारतातील काही भागांमध्ये कॅल्शियमची कमतरता आढळू शकते:

• जास्त पावसाचे क्षेत्र: जास्त पावसामुळे कॅल्शियम मातीमधून वाहून जाते (leaching), त्यामुळे कॅल्शियमची पूर्तता करणे आवश्यक असते.
• कोरडी आणि वालुकामय जमीन: वालुकामय जमिनीत कॅल्शियमचे प्रमाण कमी असते.

विशिष्ट भागातील मातीतील कॅल्शियमचे अचूक प्रमाण जाणून घेण्यासाठी माती परीक्षण करणे किंवा ICL कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य आहे, कारण मातीतील अन्नद्रव्यांचे प्रमाण एका भागातून दुसऱ्या भागात बदलू शकते.