कमी कार्बन फूटप्रिंट शेती

कमी कार्बन फूटप्रिंटची शेती ही अन्न उत्पादनाची शाश्वत पद्धत आहे, जी पर्यावरणावर होणारा परिणाम कमी करण्यावर भर देते.

शाश्वततेसाठी कटिबद्ध असलेल्या अग्रगण्य खत उत्पादक म्हणून, ICL शेतकऱ्यांना अशा उपायांची सुविधा देते, ज्यामुळे ते शाश्वत शेती पद्धती अवलंबू शकतात आणि शेतीमधील कार्बन उत्सर्जन कमी करू शकतात.

विश्लेषण आणि मोजमाप

ICL ने फिलकीन आणि कं. इ.एच.एस लिमिटेड या स्वतंत्र प्रमाणित कंपनीची नियुक्ती केली आहे, ज्यांनी जी.एच.जी प्रोटोकॉल आणि आय एस ओ १४०६४ या कार्बन फूटप्रिंट मानकांनुसार आमच्या संपूर्ण प्लांट न्यूट्रिशन उत्पादनांच्या कार्बन फूटप्रिंटची गणना केली आहे. उदाहरण म्हणून पॉलीसल्फेट खताच्या कार्बन फूटप्रिंटची गणना करताना, ICL च्या पॉलीहॅलाइट खाणीतून (जिथे पॉलीसल्फेट तयार होते) ते साठवणूक प्रक्रियेपर्यंतच्या सर्व टप्प्यांचे मोजमाप आणि विश्लेषण करण्यात आले. ही गणना प्रक्रिया जरी गुंतागुंतीची असली तरी अंतिम परिणाम एक सोपा आकडा असतो, जो प्रति किलो उत्पादनामागे निर्माण होणाऱ्या कार्बन डायऑक्साइड समतुल्य (CO₂e) किलोग्रॅममध्ये कार्बन फूटप्रिंट दर्शवतो.

कमी कार्बन उत्सर्जनासाठी आघाडीवर

उद्योग क्षेत्रात प्रथमच, ICL आपल्या उत्पादनांच्या लेबलवर कार्बन फूटप्रिंटची माहिती सोप्या ग्राफिकल स्केलच्या स्वरूपात दर्शवणार आहे. यामुळे विविध उत्पादनांच्या कार्बन फूटप्रिंटची तुलना करणे सोपे होईल. ज्या शेतकऱ्यांना कार्बन उत्सर्जन कमी करायचे आहे, त्यांच्यासाठी ही एक उत्तम सुरुवात ठरेल. यामुळे शेतीचा कार्बन फूटप्रिंट कमी करणारे, अधिक शाश्वत शेतीविषयक निर्णय घेणे पूर्वीपेक्षाही अधिक सुलभ झाले आहे.

कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी योग्य खते निवडा

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, कमी कार्बन फूटप्रिंट असलेली खते निवडल्यास शेतीमधील कार्बन उत्सर्जन कमी करता येते. काही खते तयार करताना जास्त ऊर्जा लागते, ज्यामुळे त्यांचा कार्बन फूटप्रिंट जास्त असतो. उदाहरणार्थ, ICL चे नैसर्गिक बहुपोषक खत पॉलीसल्फेट हे फक्त खाणीतून काढून, क्रश करून आणि चाळून वापरासाठी तयार केले जाते. त्यामुळे इतर खतांच्या तुलनेत याचा कार्बन फूटप्रिंट खूपच कमी आहे

पोषक तत्त्वांच्या मुक्त होण्याची योग्य वेळ

शेती ही एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे आणि खताची निवड हा कार्बन फूटप्रिंटवर परिणाम करणारा फक्त एक भाग आहे.

पिके त्यांच्या वाढीच्या संपूर्ण कालावधीत थोड्या-थोड्या प्रमाणात पोषक तत्त्वे घेतात आणि प्रत्येक वाढीच्या टप्प्यावर पोषक तत्त्वांची गरज बदलत असते. पण खते सहसा हंगामात ठराविक वेळीच दिली जातात. त्यामुळे खतांमधील काही पोषक तत्त्वे झाडांच्या मुळांपर्यंत न पोहोचता पाण्यामुळे वाहून जातात किंवा जमिनीतून खाली झिरपतात. खतांमधील प्रत्येक पोषक तत्त्वाचा कार्बन फूटप्रिंट असतो, त्यामुळे झाडांनी घेतलेल्या पोषक तत्त्वांचे प्रमाण वाढवून आणि नुकसान कमी करून शेतीचा एकूण कार्बन फूटप्रिंट कमी करता येतो.

हळूहळू किंवा नियंत्रित पद्धतीने पोषक तत्त्वे सोडणारी खते (Controlled Release Fertilizers) पिकांच्या गरजेनुसार पोषक तत्त्वे उपलब्ध करून देतात. यामुळे पोषक तत्त्वांचे नुकसान कमी होते आणि शेती अधिक शाश्वत बनते.

युरियाच्या तुलनेत, नियंत्रित-प्रवाह खते नायट्रस ऑक्साइड (N₂O) वायूचे उत्सर्जन कमी करतात. 1 किलो नायट्रस ऑक्साइडचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम हा २९८ किलो CO₂ इतका असतो, त्यामुळे हे ग्लोबल वॉर्मिंग कमी करण्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल आहे.

नेदरलँड्समधील संशोधनानुसार, नियंत्रित-प्रवाह खतांचा वापर केल्यास अमोनिया (NH₄) वायूचे नुकसान कमी होते आणि नायट्रेट (NO₃) जमिनीतून झिरपून भूजलात जाण्याचे प्रमाण कमी होते. यामुळे मानव, प्राणी आणि पर्यावरणाचे संरक्षण होते.

ICL च्या ॲग्रोकोट नियंत्रित-प्रवाह खतांमुळे १ ते ६ महिन्यांपर्यंत पोषक तत्त्वे उपलब्ध होतात.. त्यामुळे एका वेळच्या खत वापराने संपूर्ण हंगामासाठी पोषण मिळू शकते. यामुळे अतिरिक्त खत वापराचा खर्च आणि पर्यावरणावर होणारा परिणाम कमी होतो तसेच नत्र उत्सर्जनही कमी होते. ICL च्या नवीन eqo.x तंत्रज्ञानामुळे ही खते अधिक शाश्वत बनली आहेत. पोषक तत्त्वे पूर्णपणे सोडल्यानंतर खताचे कोटिंग पूर्णपणे जमिनीत विघटित होते आणि कोणताही अवशेष राहत नाही.

खतांची कार्यक्षमता वाढवणे

पिकांच्या उत्पादनातील कार्बन फूटप्रिंट कमी करण्यासाठी खत कार्यक्षमतेत वाढ करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. यामध्ये Nutrient Use Efficiency (NUE) म्हणजेच पिकांची पोषक तत्त्वे शोषण्याची, आत्मसात करण्याची आणि त्यांचा योग्य वापर करून जास्त उत्पादन मिळवण्याची क्षमता महत्त्वाची ठरते. ॲग्रोनॉमिक एफिशियन्सी म्हणजे दिलेल्या पोषक तत्त्वांच्या प्रत्येक एककासाठी उत्पादनात होणारी वाढ म्हणजेच वापरलेल्या प्रत्येक खताचा जास्तीत जास्त फायदा मिळवणे.

पोषक तत्त्वांचा कार्यक्षम वापर योग्य खत निवडीद्वारे वाढवता येतो. पिकांच्या गरजेनुसार हळूहळू पोषक तत्त्वे सोडणारी खते वापरल्यास पोषक तत्त्वे मुळांच्या आवाक्याबाहेर जाणे टाळता येते. याशिवाय, पिकांची पोषक तत्त्वे योग्य प्रकारे वापरण्याची क्षमता देखील महत्त्वाची असते. यासाठी संतुलित पोषण आवश्यक आहे, म्हणजे पिकांना योग्य प्रमाणात सर्व आवश्यक पोषक तत्त्वे मिळणे.

संतुलित पोषण हे अनेकदा लिबिगच्या नियमाद्वारे स्पष्ट केले जाते. या नियमानुसार, पिकांची वाढ एकूण उपलब्ध पोषक तत्त्वांवर नाही, तर सर्वात कमी उपलब्ध असलेल्या पोषक तत्त्वावर अवलंबून असते. म्हणूनच संतुलित खत व्यवस्थापन केल्यास पोषक तत्त्वांचा असमतोल टाळता येतो आणि पिके उपलब्ध पोषणाचा अधिक कार्यक्षमतेने उपयोग करू शकतात.

पोषक तत्त्वांची उपलब्धता

पोषक तत्त्वे फक्त जमिनीत असणे पुरेसे नसते, तर ती योग्य स्वरूपात उपलब्ध असणे महत्त्वाचे असते. काही वेळा पोषक तत्त्वे जमिनीत असतात, परंतु मातीची स्थिती किंवा पर्यावरणीय कारणांमुळे ती पिकांना उपलब्ध होत नाहीत. आम्लीय मातीमध्ये फॉस्फरसची उपलब्धता कमी होते, तर क्षारीय मातीमध्ये सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची उपलब्धता कमी होते. अशा परिस्थितीत पिकांना आवश्यक पोषक तत्त्वे उपलब्ध राहतील याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.

फोलिअर खतांचा वापर केल्यास पोषक तत्त्वे थेट पानांद्वारे पिकांना दिली जातात, त्यामुळे अचूक आणि जलद पोषण मिळते. ICL च्या द्रवरूप आणि पाण्यात विरघळणाऱ्या फोलिअर खतांमध्ये विविध पिके आणि वाढीच्या टप्प्यांसाठी आवश्यक NPK आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचे संतुलित मिश्रण उपलब्ध आहे. फोलिअर खते पिकांची वाढ होण्यासाठी, ताण कमी करण्यासाठी आणि उत्पादन वाढवण्यासाठी उपयुक्त आहेत तसेच पोषक तत्त्वांचे पर्यावरणातील नुकसान कमी करतात.

फर्टिगेशनसाठी पाण्यात विरघळणारी खते देखील पोषक तत्त्वांची उपलब्धता वाढवण्यासाठी महत्त्वाची आहेत. फर्टिगेशनमुळे पोषक तत्त्वे थेट मुळांपर्यंत पोहोचतात, त्यामुळे पिकांना आवश्यक तेवढे अचूक पोषण मिळते. यामुळे पोषक तत्त्वांचे झिरपणे किंवा वाहून जाणे कमी होते, खतांचा अपव्यय कमी होतो आणि पोषक तत्त्वांचा जास्तीत जास्त उपयोग होतो.

पशुपालन आणि दुग्ध उत्पादन

पशुपालन क्षेत्रात देखील खतांच्या योग्य निवड आणि वापरामुळे शेतातील कार्बन उत्सर्जन कमी करता येते. संशोधनानुसार, सायलेज च्या गुणवत्तेत सुधारणा केल्यास दुग्धजन्य जनावरांमध्ये मिथेन वायूचे उत्सर्जन सुमारे १०% पर्यंत कमी होऊ शकते आणि गोमांस उत्पादनामध्ये सुमारे १७% पर्यंत कमी होऊ शकते. ही सुधारणा गवत सायलेज उत्पादनासाठी योग्य खत व्यवस्थापन केल्याने साध्य होऊ शकते.

कार्बन उत्सर्जन कमी करणे

शेतीमधील कार्बन उत्सर्जन कमी करणे हे अत्यंत महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे. ICL शाश्वत शेतीसाठी कटिबद्ध असून आमची संशोधन आणि विकास टीम पुढील पिढीतील खते विकसित करत आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आवश्यक साधने मिळतील. उद्योगात प्रथमच, खतांच्या पॅकेजिंगवर कार्बन फूटप्रिंट दर्शविणारे लेबल दिले जात आहे, ज्यामुळे विविध खतांची तुलना करणे अधिक सोपे झाले आहे. आता शेतकरी अधिक शाश्वत शेतीसाठी योग्य निर्णय सोप्या पद्धतीने घेऊ शकतात आणि शेतीमधील कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यास हातभार लावू शकतात.

* कार्बन फूटप्रिंट संदर्भातील सूचना