गंधक आधारित खते

गंधक (S) हे मजबूत आणि जास्त उत्पादन देणाऱ्या पिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे अन्नद्रव्य आहे. फळे, भाजीपाला, धान्य पिके आणि चारा पिके यांसह सर्व पिकांना जास्तीत जास्त उत्पादनासाठी गंधकाची आवश्यकता असते.

गंधकाचे पारंपरिक स्रोत कोणते होते?

पूर्वी, औद्योगिक प्रक्रियांमधून वातावरणात सोडल्या जाणाऱ्या गंधकामुळे पिकांच्या गंधक गरजेचा मोठा भाग पूर्ण होत होता. परंतु हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी नियमांमध्ये झालेल्या बदलांमुळे वातावरणातील गंधकाचे प्रमाण कमी झाले आहे, त्यामुळे पिकांना उपलब्ध होणारे गंधक कमी झाले आहे. याशिवाय शेतीचा विस्तार वाढल्यामुळे मातीतील गंधकाचे प्रमाण अधिक प्रमाणात कमी होत आहे. त्यामुळे पिकांसाठी कार्यक्षम गंधक खतांची गरज अधिक स्पष्टपणे जाणवते.

पिकांमध्ये गंधकाची भूमिका

वनस्पतींमध्ये प्रथिने, एन्झाइम, जीवनसत्त्वे आणि हरितद्रव्य तयार करण्यासाठी गंधक आवश्यक आहे. कडधान्य पिकांमध्ये मुळांवर गाठी तयार होण्यासाठी आणि प्रभावी नत्र स्थिरीकरणासाठी गंधक अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

बियाण्यात तेल तयार होण्यासाठी आणि प्रथिन निर्मितीसाठी गंधक मोठ्या प्रमाणात आवश्यक असते. गंधक हे अनेक अमिनो आम्ले आणि जीवनसत्त्वांचा घटक असल्यामुळे पिकांच्या तसेच प्राण्यांच्या अन्नाच्या पौष्टिक मूल्यात त्याची महत्त्वाची भूमिका असते.

गंधक प्रकाशसंश्‍लेषण प्रक्रियेसाठी आवश्यक आहे आणि पिकांची थंडी सहन करण्याची क्षमता वाढवतो. कडधान्य पिके (अल्फाल्फा, क्लोव्हर, सोयाबीन) आणि क्रुसिफेरी कुलातील पिके (कॅनोला, रेपसीड) यांना गंधकाची जास्त गरज असते. तसेच कापूस आणि मका यांसारख्या जास्त नत्र आवश्यक असलेल्या पिकांना नत्राचे जास्तीत जास्त शोषण करण्यासाठी योग्य प्रमाणात गंधक आवश्यक असतो.

पिक उत्पादनात गंधकाची  भूमिका | ICL India

गंधक कमतरतेची लक्षणे

गंधकाची कमतरता झाल्यास सर्वप्रथम नवीन (वरची) पाने फिकट हिरवी दिसू लागतात. नंतर संपूर्ण झाड हलक्या पिवळसर-हिरव्या रंगाचे दिसू लागते. गंधक कमतरतेमुळे पिकांची वाढ खुंटते आणि झाडांचा आकार लहान राहतो.

पिकांमधील सल्फर कमतरतेची लक्षणे | ICL India