पिकांमध्ये बोरॉन कमतरता

कोरड्या हंगामात, जेव्हा मातीतील आर्द्रता कमी असते, तेव्हा बोरॉनची उपलब्धता आणखी घटते, त्यामुळे या काळात बोरॉन अभाव अधिक प्रमाणात दिसतो.

• शेंडा (growing tips) सुकणे आणि झुडपी, खुंटलेली वाढ
• पानांचा ठिसूळपणा आणि खालच्या पानांच्या टोकांवर पिवळेपणा
• फुलधारणा आणि फळधारणा कमी होणे
• खोड, देठ आणि मध्यशीर वाकडी किंवा विकृत होणे
• बीट, टर्निप यांसारख्या मुळभाज्यांमध्ये तपकिरी डाग किंवा कुज येणे

भारतामध्ये ब्रॅसिका पिके (कोबी, फुलकोबी, ब्रोकली), मुळभाज्या (बीट, टर्निप, गाजर) आणि फळपिके (सफरचंद, नाशपाती, आंबा) ही बोरॉन अभावासाठी सर्वाधिक संवेदनशील असतात. मुळभाज्यांमध्ये ब्राउन हार्ट, सफरचंदामध्ये वॉटर कोर, तर बीट व गाजरात आतील तपकिरीपणा, ही बोरॉन अभावामुळे दिसणारी सामान्य विकृती आहेत. बोरॉनची कमतरता इतर अन्नद्रव्यांचे, विशेषतः कॅल्शियमचे, शोषण व उपयोगक्षमता कमी करते. त्यामुळे पुढील अन्नद्रव्यांच्या कमतरता निर्माण होऊन एकूणच वनस्पतीचे आरोग्य खराब होते

• बिहार: बिहारमध्ये मोठ्या प्रमाणावर बोरॉन-अभावग्रस्त माती आढळते.
• तामिळनाडू: काही भागांमध्ये बोरॉनची कमतरता सातत्याने दिसते.
• पूर्व उत्तर प्रदेश: या प्रदेशातही बोरॉनचा अभाव सामान्य आहे.
• गुजरात: कॅल्शियमयुक्त (calcareous) मातीमध्ये बोरॉनची उपलब्धता कमी असल्याने अभाव जास्त दिसतो.
• राजस्थान: वालुकामय मातीमुळे लीचिंग जास्त होते, त्यामुळे बोरॉनची पातळी कमी राहते.
• हरियाणा: येथील वालुकामय माती हा बोरॉन-अभावाचा प्रमुख भाग आहे.
• ओडिशा (ओरिसा): काही जिल्ह्यांमध्ये बोरॉन अभाव नोंदवला जातो.
• कर्नाटक: उदुपी (किनारी), चिकमंगलूर, कोडगू आणि शिमोगा (डोंगराळ भाग) यांसह काही क्षेत्रांमध्ये बोरॉन-अभावग्रस्त माती आढळते.

• बोरेक्स: नैसर्गिक खनिज असून, कमी प्रमाणात वापरल्यास बोरॉन अभाव दुरुस्त करण्यास प्रभावी ठरते.
• सी-वीड अर्क: यात नैसर्गिकरित्या बोरॉन आणि इतर सूक्ष्मअन्नद्रव्ये असतात, जी वनस्पतींना उपयुक्त ठरतात.
• ICL ची भारतीय परिस्थितीला अनुरूप विशेष खते: बोरॉनची उपलब्धता आणि शोषण क्षमता सुधारण्यासाठी तयार केलेली खास उत्पादने.

बोरॉनचे प्रमाण नियमितपणे तपासण्यासाठी मृदा परीक्षण करण्याची शिफारस केली जाते, ज्यामुळे व्यवस्थापन पद्धती योग्य पद्धतीने समायोजित करता येतात. तुमच्या पिकानुसार योग्य उपायांसाठी ICL च्या स्थानिक कृषी-तज्ज्ञांशी संपर्क साधावा.