मॅग्नेशियम आधारित खते

मॅग्नेशियम (Mg) हे सर्व पिकांसाठी आवश्यक अन्नद्रव्य आहे. सामान्य परिस्थितीत पिके मातीमधून मॅग्नेशियम घेतात. परंतु विशेषतः वालुकामय जमिनीत धूप होणे, तसेच आर्द्रता, तापमान आणि आम्लीय मुळांचे वातावरण यांसारख्या पर्यावरणीय घटकांमुळे मॅग्नेशियमची उपलब्धता कमी होऊ शकते. मातीमध्ये पालाश, कॅल्शियम किंवा अमोनिया यांचे प्रमाण जास्त असल्यास अन्नद्रव्यांचे असंतुलन निर्माण होते आणि त्यामुळे पिकांमध्ये मॅग्नेशियमचे शोषण कमी होते.

पिकांमध्ये मॅग्नेशियमची भूमिका

मॅग्नेशियम प्रकाशसंश्‍लेषण प्रक्रियेसाठी अत्यावश्यक आहे. या प्रक्रियेद्वारे वनस्पती सूर्यप्रकाशाच्या ऊर्जेचा वापर करून अन्न तयार करतात आणि वाढतात. क्लोरोफिल (हरितद्रव्य) तयार होण्यासाठी मॅग्नेशियम आवश्यक असते. प्रत्येक हरितद्रव्य रेणूमध्ये सुमारे ६.७% मॅग्नेशियम असते, त्यामुळे मॅग्नेशियम हा हरितद्रव्यचा मुख्य घटक आहे.

मॅग्नेशियम श्वसनक्रिया, प्रकाशसंश्‍लेषण आणि न्यूक्लिक ॲसिड तयार करण्यासाठी आवश्यक एन्झाइम सक्रिय करण्याचे काम करते. तसेच ते वनस्पतीमध्ये फॉस्फेट रेणूंचे वहन करण्यास मदत करते आणि फॉस्फेट चयापचयात महत्त्वाची भूमिका बजावते. मॅग्नेशियममुळे कार्बोहायड्रेट्स (साखर आणि स्टार्च) वनस्पतीमध्ये एका भागातून दुसऱ्या भागात हलवले जातात, तसेच फॅट्स आणि तेल तयार होण्यास मदत होते. पेशी विभाजन आणि वनस्पतींच्या वाढीसाठीही मॅग्नेशियम महत्त्वाचे आहे.

पिकांच्या उत्पादनात मॅग्नेशियमची भूमिका | ICL India

मॅग्नेशियम कमतरतेची लक्षणे

मॅग्नेशियमची कमतरता असलेल्या पिकांच्या जुन्या पानांवर शिरांमधील पिवळेपणा दिसतो. म्हणजे पानांच्या शिरा हिरव्या राहतात आणि शिरांमधील भाग पिवळा होतो. पानांच्या कडा वाकतात आणि पानांवर सुकलेल्या ऊतींचे डाग दिसतात. मॅग्नेशियम हे चल अन्नद्रव्य असल्यामुळे त्याची कमतरता सर्वप्रथम खालच्या आणि जुन्या पानांवर दिसते.