Bemesting van aardbeien en teeltadvies

Aardbei (Fragaria × ananassa) is een hoogwaardig en intensief geteeld gewas dat wereldwijd sterk in opkomst is. Ook in Nederland groeit de aardbeienteelt, met name in substraatteelten en beschermde teeltsystemen waar jaarrond productie mogelijk is.

Door het oppervlakkige wortelstelsel en de hoge productie in een relatief korte periode is aardbei een gewas dat sterk reageert op een nauwkeurige bemesting en watergift. De juiste balans in nutriënten is essentieel voor zowel de opbrengst als de vruchtkwaliteit van aardbeien, zoals stevigheid, smaak en houdbaarheid.

Op deze pagina vind je praktische richtlijnen voor een optimale bemesting van aardbei, afgestemd op de Nederlandse teeltpraktijk.

Teeltomstandigheden

Aardbeien groeien optimaal in een groeimedium met een pH tussen 5,5 en 6,5.

• Bij een hoge pH (>7,5) kunnen tekorten ontstaan aan fosfaat en micronutriënten zoals ijzer
• Bij een lage pH (<5,5) kunnen tekorten optreden aan fosfaat, calcium en molybdeen

De beste resultaten worden behaald op luchtige, goed doorlatende gronden met voldoende organische stof. Aardbei is zeer gevoelig voor wortelverstikking en wordt daarom vaak geteeld op ruggen of in substraat.

Het wortelstelsel is oppervlakkig:

• 80–90% bevindt zich in de bovenste 15 cm (zwaardere grond)
• circa 50% in de bovenste 15 cm bij lichtere, goed gedraineerde gronden

Dit maakt frequente en nauwkeurige irrigatie noodzakelijk.

Druppelirrigatie is de meest toegepaste methode. Hiermee kan niet alleen water efficiënt worden toegediend, maar ook bemesting via fertigatie met volledig oplosbare meststoffen.

Groeifasen en voedingsbehoefte
De groeifasen van aardbei bepalen in grote mate de nutriëntenbehoefte en de bemesting van aardbeien gedurende het seizoen.

• Vestiging
  Focus op wortelontwikkeling en een goede start van het gewas
• Vegetatieve groei
  Opbouw van bladmassa en ontwikkeling van een krachtig gewas
• Bloei en vruchtzetting
  Gevoelige fase waarin nutriëntenbalans en stressmanagement cruciaal zijn
• Vruchtontwikkeling en rijping
  Hoge behoefte aan kalium en calcium voor smaak, kleur en stevigheid
• Herstel (bij doorteelt)
  Ondersteuning van nieuwe groei en volgende productiegolf

Een gerichte bemestingsstrategie per groeifase helpt om de opbrengst en vruchtkwaliteit van aardbeien te maximaliseren.

Rol van nutriënten

Aardbeien reageren sterk op een gebalanceerde nutriëntenvoorziening. Een juiste bemesting van aardbeien is essentieel voor een hoge opbrengst en optimale vruchtkwaliteit.
Elk element speelt een specifieke rol:

Stikstof (N)
Ondersteunt vegetatieve groei en opbrengstvorming. Een overmaat kan echter leiden tot een te vegetatief gewas en verminderde vruchtkwaliteit en houdbaarheid.

Fosfaat (P)
Belangrijk voor wortelontwikkeling, energiehuishouding en een goede bloei en vruchtzetting.

Kalium (K)
Speelt een sleutelrol in suikertransport, waterhuishouding en enzymactiviteit. Verbetert smaak, kleur, stevigheid en opbrengst.

Calcium (Ca)
Versterkt celwanden en draagt bij aan vruchtstevigheid en houdbaarheid. Belangrijk voor het voorkomen van fysiologische gebreken.

Magnesium (Mg)
Essentieel voor fotosynthese en chlorofylvorming. Ondersteunt een gezonde, diepgroene bladkleur.

Zwavel (S)
Belangrijk voor eiwitsynthese en stikstofbenutting. Ondersteunt de algemene groei en vitaliteit van het gewas.

Sporenelementen (o.a. Fe, Mn, B)
Spelen een belangrijke rol in enzymprocessen, fotosynthese en vruchtzetting. Tekorten komen vooral voor bij ongunstige pH-omstandigheden.

Nutriëntbehoefte en opname

Aardbeien hebben een relatief hoge nutriëntenbehoefte in een korte periode. Deze nutriëntenbehoefte maakt een nauwkeurige bemesting van aardbeien noodzakelijk, vooral in intensieve teeltsystemen zoals substraatteelt en fertigatie. Bij een opbrengst van 50–60 ton per hectare bedraagt de gemiddelde opname:

• Stikstof (N): 100–120 kg/ha
• Fosfaat (P₂O₅): 25–35 kg/ha
• Kalium (K₂O): 150–200 kg/ha
• Calcium (CaO): 60–80 kg/ha

Kalium en calcium zijn bepalend voor vruchtkwaliteit, terwijl stikstof en fosfaat de basis vormen voor groei en productie.

Door het oppervlakkige wortelstelsel is een continue beschikbaarheid van nutriënten noodzakelijk.

Nutriëntgebreken

Tekorten aan nutriënten kunnen leiden tot duidelijke groeistoornissen en kwaliteitsverlies.

• Fosfaatgebrek: zwakke wortelontwikkeling, paarsverkleuring van bladeren
• Magnesiumgebrek: interveinale chlorose op oudere bladeren
• IJzergebrek: chlorose op jonge bladeren, vooral bij hoge pH

Vroegtijdige herkenning en correctie zijn essentieel om opbrengstverlies te voorkomen.

Fosfaatgebrek                       

Magnesiumgebrek                      

IJzergebrek      

Chloridegevoeligheid

Aardbei is zeer gevoelig voor chloride en zoutschade, wat in de Nederlandse aardbeienteelt een belangrijk aandachtspunt is vanwege variabele waterkwaliteit.
Hoge chloridegehalten kunnen leiden tot:

• bladrandverbranding
• groeiremming
• wortelschade

Regelmatige analyse van irrigatiewater is essentieel om problemen te voorkomen en de juiste bemestingsstrategie te bepalen.

Bemestingsstrategieën

Fertigatie

Fertigatie is de meest gebruikte methode voor de bemesting van aardbeien in zowel vollegrond als substraatteelt. Hierbij worden nutriënten via het irrigatiesysteem toegediend in kleine, frequente giften.

Voordelen:

• hoge efficiëntie van nutriëntenbenutting
• nauwkeurige afstemming per groeifase
• optimale controle over EC en pH

Bladbemesting

Bladbemesting wordt vaak gecombineerd met gewasbescherming en is effectief voor:

• het corrigeren van tekorten
• ondersteuning bij stress (droogte, hitte, koude)
• snelle opname van micronutriënten

Gecontroleerd vrijkomende meststoffen (CRF)

CRF’s worden ingezet als basisbemesting, vooral in de vollegrondsteelt.

Voordelen:

• constante nutriëntenafgifte
• minder arbeid
• hogere benutting en minder uitspoeling

Een basisgift vóór het planten kan een groot deel van de nutriëntenbehoefte afdekken, aangevuld met fertigatie.

Substraatteelt

In de Nederlandse praktijk wordt aardbei veel geteeld in substraat, vaak in (folie)kassen.

Kenmerken:

• volledige controle over water en nutriënten
• hoge productiviteit
• afhankelijkheid van waterkwaliteit

Een wateranalyse is essentieel om een nauwkeurig bemestingsadvies op te stellen.

Conclusie

Succesvolle aardbeienteelt vraagt om een nauwkeurige bemesting van aardbeien, afgestemd op irrigatie en het teeltsysteem.

Belangrijke aandachtspunten:

• constante beschikbaarheid van nutriënten
• afstemming per groeifase
• aandacht voor waterkwaliteit
• balans tussen groei en vruchtkwaliteit

Met een gerichte bemestingsstrategie is het mogelijk om zowel opbrengst als kwaliteit maximaal te benutten.